જીવનમાં કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરતાં શીખવું જરૂરી

 જીવનમાં કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરતાં શીખવું જરૂરી

જીવનમાં જે પણ સારા કર્મોને કારણે ભગવાન અને કુદરત દ્વારા મળતા આશીર્વાદની કદર કરવાનું અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનું શીખવું જરૂરી છે. સ્વેચ્છાએ અન્યને ખુશી આપતા કાર્યો કરવા જોઈએ. માનવતા જીવંત રહેશે તો ભગવાન આપણને સારા આશીર્વાદ આપશે. બાળકોને પણ ચોક્કસ સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો, આદર અને દયાનો ભાવ કેળવવો જોઈએ જે તેમને ભવિષ્યમાં એક સારો મનુષ્ય બનાવશે અને સમાજને ઘડવામાં મદદરૂપ બનશે. મારા માતા-પિતા અને બહેર સાથે તાજેતરમાં ગોકુળ, મથુરા અને વૃંદાવનની તીર્થયાત્રા પર ગયા હતાં. પ્રવાસ પહેલા મારા પિતાએ મને પૂછ્યું કે શું તું તારા બિઝી શેડ્યુલમાં આટલો ટાઈમ મળી શકશે? તો મેં જવાબમાં જણાવ્યું કે, શું મને તે સમયની યાદ અપાવવી જોઈએ કે વેકેશનની રજાઓમાં જ્યારે અમે ફરવા જવાનું કહેતા હતાં ત્યારે નાણાકીય મુશ્કેલીઓ હોવા છતાં પણ ક્યારેય અમને ટ્રીપ માટે ના પાડી છે? બાળકોની ખુશી માટે માતા-પિતા ઘણા પ્રકારના ત્યાગ કરતાં હોય છે. બાળકોના ઉછેર માટે અને સારું જીવ આપવા માટે દરેક માતા-પિતા પોતપોતાની રીતે મહત્ત્મ પ્રયાસો કરતાં હોય છે. તેથી એક સંતાન તરીકે આપણું પણ કર્તવ્ય હોય છે કે તેમની ઈચ્છાઓનું પણ ધ્યાન રાખીને તેને પૂર્ણ કરીએ. તેમણે આપણા માટે જે કર્યું છે તેની માચે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાની આપણી ફરજ છે, પરંતુ દુર્ભાગ્યવશ આજની પેઢીના યુવાનો તેમના સપનાઓને પૂરા કરવા માટે તેમના માતા-પિતા દ્વારા કરવામાં આવતા ત્યાગ અને બલિદાનની અવગણના કરે છે. આપણા માતા-પિતાએ આપણા માટે કરેલા અમૂલ્ય યોગદાન અને પ્રયત્નોને આપણે ભૂલવા ન જોઈએ. તેના બદલે, આપણે તેમની સાથે ઊભા રહેવું જોઈએ, કદર અને સમજણ બતાવવી જોઈએ અને પ્રેમાળ અને આભારી બાળકો તરીકે આપણી જવાબદારીઓ નિભાવવી જોઈએ.

આપણા પૂર્વજોએ આપણને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા રાખવાનું શીખવ્યું છે. જોકે, સમય જતાં આપણે આપણી જાતને વિજ્ઞાન અને પાશ્ચાત્ય સંસકૃતિ સાથે જોડીને આપણા ભારતીય સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોને ધીરે ધીરે ગુમાવી રહ્યા છીએ. ભગવાનમાં વિશ્વાસ જાળવી રાખવાથી અસંખ્ય નાના ચમત્કારો થાય છે અને આ હકિકત છે. શરીરમાં એક સકારાત્મક ઉર્જાનો અનુભવ થાય છે. આસ્થા સાથેનું આપણું જોડાણ અને આપણા પૂર્વજોની પરંપરાઓ આપણા જીવનમાં ઉદ્ભવતી અર્થપૂર્ણ ક્ષણો માટે આશ્ચર્ય અને પ્રશંસાની ભાવના લાવી શકે છે. યમુના આરતી દરમિયાન મથુરામાં એક પરંપરા છે જ્યાં એક નાનો સાપ ઘટનાનો સાક્ષી બને છે અને તરત જ તે પછીથી નીકળી જાય છે. આ અદ્ભુત ઘટનાને મારી પોતાની આંખોથી જોવાનો મને લહાવો મળ્યો. આ ચમત્કારોનો અનુભવ માત્ર મનુષ્યો જ નથી કરતા; આ પવિત્ર સ્થળોએ રહેતા પ્રાણીઓ પણ વર્ષોથી ચાલતી ધાર્મિક વિધિઓના કાયમી મૂલ્યો માટે આદર દર્શાવે છે. આપણી તીર્થયાત્રાનું આ પાસું વધુ મજબુત બને છે. આપણા સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવા અને તેનું સન્માન કરવાનું મહત્વ અને આ ભક્તિ સ્થાનો સાથે સંકળાયેલા આધ્યાત્મિક મહત્વને સમજાવે છે.

મથુરાના બહુલા વનની રસપ્રદ વાર્તા છે. ઘણા સમય પહેલા એક વાઘ જંગલમાં શિકાર શોધી રહ્યો હતો તે સમયે એક એક ગાય ઘરે જઈ રહી હતી. ગાયને જોઈને વાઘ રોમાંચિત થઈને તેને ભોજન માનીને ત્રાટકી રહ્યો હતો ત્યારે ગાયે વિનંતી કરી હતી કે મારું બચ્ચું ઘરે ભુખ્યું છે. મને ખવડાવવા જવા જો અને પછી સ્વેચ્છાએ હું તમારા શરણે આવી જઈશ એવું હું વચન આપું છું. ગાયના સતત આગ્રહવે કારણે ગાયને તેના ઘરે જવા દીધી. તેણે બચ્ચાંને દૂધ પીવડાવ્યું, પરંતુ બચ્ચાએ જોયું કે તે નાખુશ જણાતી હતી. બચ્ચાએ કારણ વિશે પૂછપરછ કરી, અને ગાયે વાઘની વાર્તા અને તેની પાસે પાછા ફરવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાને વિસ્તારપૂર્વક જણાવી. માતાની વાત સાંભળીને બચ્ચાંએ કહ્યું કે માતા, જો તારું અસ્તિત્વ નહીં રહે તો મારો જીવવાનો કોઈ હેતુ રહેશે નહીં. વાઘને હું વિનંતી કરીશ કે તે મારી માતાને બચાવી લે. જો તે ઈનકાર કરશે તો હું પણ મારી માતા સાથે બલિદાન આપી દઈશ. ગાય જ્યારે તેના બચ્ચાં સાથે વાઘ પાસે આવી ત્યારે વાઘને એકને બદલે બે શિકાર જોઈને વધુ આનંદ થયો હતો. વાઘ શિકાર કરવા જઈ રહ્યો હતો ત્યારે અચાનક ભગવાન દેખાયા અને પ્રશ્નો ઉભા કર્યા કે શું શક્તિશાળી અને શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિએ નબળા અને ઓછા નસીબદાર પર સતત દબાણ કરવું જોઈએ? શું હવે વફાદારીની કિંમત નથી? જેઓ હીન અને શક્તિહીન લાગે છે તેઓએ શા માટે પોતાને છોડી દેવું જોઈએ? શા માટે તેઓ તેમને આપેલા જીવન માટે આભાર વ્યક્ત કરી શકતા નથી અને સમાધાન કરવાને બદલે તેમના અધિકારો માટે લડી શકતા નથી? આ વાર્તાનું સૌથી નોંધપાત્ર પાસું, જેમ કે વાર્તાકાર દ્વારા માનવામાં આવે છે, તે એ છે કે બચ્ચા તેની માતા માટે મૂલ્યો અને આદર ધરાવે છે. સંજોગોને ધ્યાનમાં લીધા વિના, બચ્ચાએ તેની માતા સાથે ઊભા રહેવાનું પસંદ કર્યું. આ અતૂટ વફાદારી અને બલિદાન સ્પર્શી જાય છે અને ગહન અર્થ ધરાવે છે. બહુલા વનની વાર્તા આપણા સમાજમાં મૂલ્યો, નૈતિકતા અને અન્ય લોકો સાથેની સારવાર વિશે ગહન પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. જેઓ ઓછા શક્તિશાળી અથવા વંચિત હોઈ શકે તેવા લોકો પ્રત્યેની અમારી ક્રિયાઓ અને વલણનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરવા તે અમને પ્રોત્સાહિત કરે છે. બચ્ચાની ક્રિયાઓ વફાદારી, આદર અને કરુણાના મહત્વના ઉદાહરણ તરીકે સેવા આપે છે, જે પડકારજનક પરિસ્થિતિઓમાં માનવતાના સારને દર્શાવે છે.

એકવાર હું કોર્પોરેટ દ્વારા કેટલાક ગેરવહીવટને કારણે બીમાર પડી હતી અને અમારી સાથે ગેરવર્તન કરવામાં આવ્યું હતું. મારે લગભગ એક અઠવાડિયું હોસ્પિટલમાં વિતાવવું પડ્યું હતું. સાજી થઈને ઘરે આવી ત્યારે મેં આંતરરાષ્ટ્રીય કોર્પોરેટ ઓફિસને પત્ર લખીને અમારી કાળજી લેવામાં આવી રહી ન હોવાની ફરિયાદ કરી હતી. ખરાબ અનુભવો થવા છતાં આપણે આપણા મૂલ્યોને ભૂલવા જોઈએ નહીં. આપણે પૌરાણિક કથા અને વાર્તાઓમાંથી પ્રેરણા મેળવવાનું ચાલુ રાખીએ તો તેમાંથી મળતા તમામ પ્રકારના મૂલ્યોને આપણા રોજિંદા જીવનમાં સામેલ કરવા જોઈએ. આમ કરવાથી, આપણે આપણા પૂર્વજોના વારસાને સન્માન આપી શકીશું અને વધુ સુમેળભર્યા અને કરુણાપૂર્ણ સમાજનું નિર્માણ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકીશું.