માનવતા માનવીની મૂળભૂત જરૂરિયાત

 માનવતા માનવીની મૂળભૂત જરૂરિયાત

સ્પર્શની ભાવનાની મૂળભૂત બાબતો સૂચવે છે કે તમે તમારા શરીરના કોઈપણ ભાગને અનુભવી શકો છો કારણ કે તમારી ત્વચામાં અસંખ્ય નાના ચેતા તંતુ હોય છે. તમે જેને સ્પર્શ કરી રહ્યા છો તેના સંબંધમાં આ મગજને સંદેશા મોકલે છે. વસ્તુઓ પકડી રાખતી વખતે પણ, અમે નોંધીએ છીએ કે તેઓ કેવી રીતે અનુભવે છે; તે રફ અથવા સરળ, તીક્ષ્ણ અથવા નરમ, ગરમ અથવા ઠંડુ હોઈ શકે છે. આપણી સ્પર્શની ભાવના આ બધી સંવેદનાઓને અભિવ્યક્ત કરે છે. વધુમાં, તે પીડા અનુભવવાની આપણી ક્ષમતા માટે જવાબદાર છે. તમારી ત્વચાના કેટલાક ભાગો અન્ય કરતા વધુ ઉત્સુકતાથી અનુભવી શકે છે. માનવીય સ્પર્શ અને સંવેદનાઓને ટેક્નોલોજીથી પરિવર્તિત કરવાની કોશિશો ચાલી રહી છે. જો માનવીય સ્પર્શ અદૃષ્ય થઈ જાય તો શું થશે તેની ક્યારેય કલ્પના કરી છે? તાજેતરમાં મેં સેકેન્ડરી સ્કૂલના બાળકોને ગણિત શીખવતા શિક્ષક સાથે વાત કરી હતી ત્યારે તેણે જણાવ્યું હતું કે, બાળકો ફોન, આઈપેડ અને કોમ્યુટરના ઉપયોગથી એટલા ટેવાયેલા છે કે કોઈ બાળકને પુસ્તકમાંથી નો દાખલો ઉકેલવાનું કહેવામાં આવે તો મૂંઝાય જાય છે. ટેક્નોલોજી સંવેદનાઓ અને જ્ઞાનને પોકળ કરી રહી છે. ટેક્નોલોજી એ એવી ચીજ છે જો તેનો સદુપયોગ કરવામાં આવે તો વરદાન સાબિત થાય છે અને અતિ ઉપયોગ અભિશાપ કરતાં ઓછું નથી.

પહેલા માનવીય ક્રિયાપ્રતિક્રિયા અને રોજબરોજની વસ્તુઓ સાથે વ્યવહાર કરવામાં વ્યક્તિગત સંપર્ક એ તેમના અસ્તિત્વ અને સુખની ચાવી હતી. આજકાલ, અમે ડોકટર અને દરદીઓ ટેલીમેડિસિન તરફ વળ્યા છે, દર્દીઓ સાથે વ્યક્તિગત જોડાણનો અભાવ છે. ઘણા લોકો ઘરેથી કામ કરી રહ્યા છે. સામાજિક સ્તરે સક્રિય ન થવાથી માનસિક સમસ્યાઓથી પીડાય છે.

થોડા સમય પહેલા મેં વિશેષ બાળકો માટે ફેશન શોનું આયોજન કર્યું હતું. આ સાથે ગરબા અને દાંડિયા ઈવેન્ટનું પણ આયોજન કર્યું હતું, તેમાં મુંબઈની 20 વિશેષ શાળાઓમાંથી લગભગ 625 બાળકોએ ભાગ લીધો હતો. મારા ઘણા પરિવારના મિત્રોએ પૂછ્યું, 'આવા પ્રોજેક્ટ કરીને તમે શું પ્રાપ્ત કરશો? ત્યારે જવાબમાં મેં જણાવ્યું હતું કે,  મને લાગે છે કે આ ખાસ બાળકો જન્મ્યા ત્યારથી તમામ પડકારોનો સામનો કરે છે. તેમાં જો માનવીય સ્પર્શ ઉમેરવામાં આવે તો તેઓ ચમત્કાર કરી શકે છે. શબ્દોમાં એટલી તાકાત હોય છે કે તે માનસિક રીતે અસ્થિર વ્યક્તિને સ્થિર બનાવી શકે છે અને આત્મવિશ્વાસ વધારી શકે છે. વચારો ગહનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન બાળકોને ઈનામ મળ્યાની ખુશી જૂદી જ હતી. આ કોઈ સ્પર્ધા નહોતી, શુદ્ધ આનંદ હતો.  શું આ આપણે તેમની પાસેથી શીખવાની જરૂર નથી? તેઓ માનવ જોડાણના મૂલ્યને સમજવાના શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણો છે.

ભગવાન કૃષ્ણ શરત વિના પ્રેમ કરવાની, ઈરાદા વિના વાત કરવાની, કારણ વગર આપવા અને અપેક્ષા વિના કાળજી રાખવાની સલાહ આપે છે; આ સાચા પ્રેમની ભાવનાને મૂર્ત બનાવે છે. પરંતુ શું આપણે આ માટે જરૂરી વાસ્તવિક માનવીય સ્પર્શ ધરાવીએ છીએ? જ્યારે તેઓ વાસ્તવિક અને પ્રામાણિક માનવ જોડાણોનો અનુભવ કરે છે ત્યારે આપણું મગજ તેમના શ્રેષ્ઠ અને સૌથી અસરકારક રીતે કાર્ય કરે છે. તાજેતરમાં, કોઈએ દરેક સંભવિત જગ્યાએ સકારાત્મકતા ફેલાવવાના મહત્વનો ઉલ્લેખ કર્યો. જો કે, હું માનું છું કે હકારાત્મકતાના સારને સમજવાની શરૂઆત માનવ સ્પર્શની મૂળભૂત બાબતો શીખવાથી થાય છે. એકવાર આપણે આ સમજી લઈએ, પછી હકારાત્મકતા કુદરતી રીતે વહેશે. મેં અંગત રીતે આ ઘટનાનો અનુભવ કર્યો છે.