સાચા અર્થમાં મુક્ત થવું એ એક અંતરાત્માની યાત્રા છે
સાચા અર્થમાં મુક્ત થવું એ એક અંતરાત્માની યાત્રા છે
મુક્ત થવું, એ શબ્દ જેટલો સરળ લાગે છે, પણ તેનું પાલન કરવું એટલું જ મુશ્કેલ છે. આપણે જ્યારે જંગલમાં દોડતા પશુઓને જોઈએ, ત્યારે કહીએ: “વાહ! શું જીવન છે, જંગલમાં મુક્તપણે દોડી શકે છે!” તેઓ કુદરતના ભાગરૂપે પોતાની જવાબદારીઓ નિભાવી રહ્યાં છે, પણ શું આપણે માનવો કે આપણે મનુષ્ય તરીકે મુક્ત છીએ?
વાસ્તવમાં, આપણે જે સંસ્કૃતિ અને તંત્ર રચ્યાં છે, તે આપણે કુદરતી જીવનમાંથી દૂર લઈ જઈ રહ્યા છે. એક બાજુ આપણે વિકાસ કહીએ છીએ, પણ બીજી બાજુ આપણે એક “કૉન્ક્રીટના જંગલમાં” જીવવા મજબૂર થઈ ગયા છીએ.
હાલમાં હું એક વૃદ્ધ મહિલાને મળી, જેમણે વર્ષો સુધી શ્રવણ તકલીફો સહન કરી છે, પણ આજે તેઓ પોતાની ઈચ્છાથી શ્રવણ યંત્ર પહેરીને સૌની વાત સાંભળી શકે છે. 91 વર્ષની વયે પણ તેઓ કહે છે: “હવે પણ જીવવાનું ઘણું બાકી છે. હું દરેક ક્ષણ માણી રહી છું એ માટે ભગવાનનો આભાર.” આ છે સાચી ફ્રીડમ. જીવનની પરિસ્થિતિઓને સ્વીકારીને જીવવું અને આત્માને બંધનમુક્ત રાખવી.
મારા વાંચન દરમિયાન ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના એક ભક્તની કથા વાંચી. તે સ્ત્રી દુઃખમાં હતી – પરિવાર અને આર્થિક તકલીફોથી ઘેરાયેલી. એક દિવસ જ્યારે તેઓ ભગવાનને શૃંગાર કરી રહી હતી, ત્યારે મૂર્તિ નીચે પડે તેવું થયું. તે તાત્કાલિક રડવા લાગી કે હવે કંઈક ખોટું થવાનું છે. રાતે ભગવાન સ્વપ્નમાં આવ્યા અને પૂછયું: “તું કેમ રડી?”
ભગવાને કહ્યું: “તું તો મને આજે વિશેષ ભોજન ચઢાવવાનું કહ્યું હતું, પણ તું ભૂલી ગઈ. હું તને માત્ર યાદ કરાવવા આવ્યો હતો. તું મને માને છે, તો પછી ડર કેમ? તારો સમય ખરાબ છે, પણ બદલાશે. તું શક્તિશાળી છે.” એ ભક્તિથી ભરેલું સ્મરણ મળતાં, સ્ત્રીની દ્રષ્ટિ બદલાઈ ગઈ. હવે મુશ્કેલીઓ તેને પડકાર જેવી લાગી અને તે તેમને હિંમત અને વિશ્વાસથી હરાવવાની તૈયારીમાં આવી ગઈ.
આ કથાનો અર્થ છે કે આપણું મન બહુ વધુ વિચારે છે – ખાસ કરીને મુશ્કેલ સમયમાં. આપણે આસપાસની વાતોથી દબાઈએ છીએ. વૈજ્ઞાનિક અભિગમો આપણને માહિતી આપે છે, પણ એક સાથે ભય પણ આપે છે. પરંતુ જેને ભગવાન સાથેની જોડાણ હોય છે, તેને દુઃખો પણ નાના લાગવા લાગે છે.
આજકાલ તો સવારે જ જાગતાંજ વિચાર આવે છે કે “નોકરીમાં કોઈ નથી, કોણ કામ કરશે?” “બાળકે હોમવર્ક નથી કર્યું તો શું થશે?” “મારા ચશ્મા છે તો લોકો શું કહેશે?” “મારું ફોન બહુ સ્માર્ટ નથી” વગેરે. આ બધું લોકોના દૃષ્ટિકોણ પરથી જ વિચારી રહ્યા છીએ.
“સફાઈવાળી નહિ આવી, ચાલો હું ખુદ કરી લઉં, એ પણ માણસ છે”, “મારું બાળક પ્રયાસ કરે છે, એ પૂરતું છે”, “મારું પગાર ઘણું છે જીવન જીવવા માટે”, “મારા કાન ખરાબ છે, પણ ટેકનોલોજી છે, તે મારી મદદ કરે છે”, – તો જ આપણું મન મુક્ત બની શકે છે.
આવા મુક્ત વિચારો ત્યારે જ આવશે, જ્યારે આપણી અંદર ભગવાન સાથેનો સંબંધ હશે, અને આપણે લોકોના વિચારોમાંથી બહાર આવી શકીશું. આજે, જ્યારે આખું જગત દોડમાં છે, ત્યારે એવા મુક્ત વિચાર સ્વપ્ન સમાન છે.
પણ એકવાર જો આપણે આપણું પોતાનું વિચરણ શરૂ કરી દઈએ પોતાને સકારાત્મક રીતે સમજવા માંડીએ, તો ક્યારેય પણ દબાણમાં જીવવું નહીં પડે.
Comments
Post a Comment