શું ખરેખર આપણે સ્વતંત્ર છીએ?

 શું ખરેખર આપણે સ્વતંત્ર છીએ?

આજે આપણે આઝાદીની 78મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યા છીએ. આપણા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ 200 વર્ષના સંઘર્ષ પછી મેળવેલી આઝાદીની ઉજવણી છે.  શું આપણે ખરેખર સ્વતંત્ર હોવાનો સાર અનુભવીએ છીએ? લોકો કહે છે કે સ્વતંત્રતા એ મનની સ્થિતિ છે અને શ્રેણીઓની બહારની ભાવના છે, તેમ છતાં આજે પણ આપણે ધર્મને લઈને લડીએ છીએ. આપણે  ધર્મ, જાતિ અને સમુદાય દ્વારા વિભાજિત કરવાનું ચાલુ રાખીએ છીએ. આપણું મન દરેક ભારતીય નાગરિક માટે સ્વતંત્રતાની વાત કરે છે, પરંતુ શું આપણે ખરેખર તેનો અનુભવ કરીએ છીએ કે તેનો અર્થ? આપણે સોશિયલ મીડિયા અને ઈલેક્ટ્રોનિક મીડિયા દ્વારા વૈજ્ઞાનિક ક્રાંતિની વાત કરીએ છીએ, પરંતુ શું તે જાતિ કે ધર્મની પરવા કર્યા વિના અન્ય લોકો માટે કામ કરવામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે? આપણે ક્રાંતિ, ઉત્ક્રાંતિ અને ટેક્નોલોજી વિશે વાત કરીએ છીએ, તેમ છતાં આપણે હજી પણ વિકાસશીલ દેશ ગણાય છે, વિકસિત નથી. આપણી પાસે ઘણા બુદ્ધિશાળી, વૈજ્ઞાનિકો, સંશોધકો અને ઘણા બધા લોકો હોવા છતાં પણ આપણે ઘણા વિકસિત દેશો કરતા 10 થી 15 વર્ષ પાછળ છીએ જે આપણા દેશ માટે કામ કરી શકે છે જેમ કે આપણા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ આપણી આઝાદી જીતવા માટે કર્યું હતું.

પશ્ચિમી વિશ્વ, તેની સંસ્કૃતિ અને ટેક્નોલોજીને અનુસરીને આપણે તેના ટેવાઈ ગયા છીએ. અમે હવે સ્વતંત્ર બનવાનો પ્રયત્ન કરતા નથી અથવા અમારા પોતાના પગલાં આગળ લઈએ છીએ. વિકસિત દેશોની ઘણી બિન-લાભકારી સંસ્થાઓ અમારી બિન-લાભકારી સંસ્થા સાથે સહયોગ કરવા માંગે છે, જે વિકાસશીલ દેશોને જૂની, બિનઉપયોગી તકનીક ઓફર કરે છે. હું તેનો નિશ્ચિતપણે ઇનકાર કરું છું. અમારી પાસે નવી ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ કરવા અને અમારા વંચિત બાળકોના જીવનમાં વાસ્તવિક પરિવર્તન લાવવાની સુવિધાઓ અને નાણાકીય ક્ષમતા છે. તો શા માટે આપણે સમાધાન કરવું જોઈએ? જૂની ટેક્નોલોજીનો એક વર્ષ કે તેથી વધુ સમય માટે ઉપયોગ કરવો તેની સામે પાંચથી સાત વર્ષ માટે નવી ડિજિટલ શ્રવણ સાધનનો ઉપયોગ  સાંભળવામાં અક્ષમ બાળકોના જીવનમાં ઘણો ફરક લાવી શકે છે.

ડિજિટલ હિયરિંગ એઇડ્સ અને કોક્લિયર ઇમ્પ્લાન્ટ્સ છે જે સાંભળવાની સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને દૂર કરી શકે છે. કસ્ટમાઇઝ્ડ હિયરિંગ સોલ્યુશન્સ વ્યક્તિઓને અન્ય લોકોની જેમ સામાન્ય જીવન જીવવા દે છે. જો કે, જાગરૂકતા અને કલંકના અભાવને કારણે, ઘણા લોકો હજુ પણ આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં અચકાય છે. અન્ય દેશોમાં, એવા વ્યાવસાયિકોના જૂથો છે જેઓ જથ્થાબંધ શ્રવણ સાધનો ખરીદે છે અને તેમને એકબીજામાં વહેંચે છે. થોડા વર્ષો પછી, તેઓ વિકાસશીલ દેશોમાં વંચિત લોકોને બિનઉપયોગી ઉપકરણોનું દાન કરે છે. આપણા જેવા દેશો આ જૂની ટેક્નોલોજીને સ્વીકારે છે. પણ શા માટે? આપણે  સ્વતંત્ર છીએ અને આ ટેક્નૉલૉજી મેળવવા માટે સક્ષમ છીએ, અને અમારી પાસે એવા વૈજ્ઞાનિકો છે જેઓ તેને જાતે ડિઝાઇન કરી શકે છે.

બ્રહ્માંડની રચના કરનાર ભગવાન કૃષ્ણએ આપણા દેશભરમાં પોતાની સુવાસ છોડી દીધી છે, તો શા માટે આપણે પરિવર્તનથી ડરીએ છીએ, પ્રગતિમાં વિલંબ કરીએ છીએ અથવા સ્વતંત્રતા સ્વીકારવામાં અચકાઈએ છીએ? વર્ષોથી, સમગ્ર વિશ્વમાં ઘણા ફેરફારો, ક્રાંતિ અને વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિઓ થઈ છે, તેમ છતાં ભગવાન કૃષ્ણ અને તેમના કાર્યોનો સાર તેમનામાં વિશ્વાસ કરનારાઓના હૃદયમાં રહે છે.

હિયરિંગ આરોગ્ય ઉદ્યોગમાંથી આ માત્ર એક ઉદાહરણ છે, પરંતુ સમાન પેટર્ન તમામ ક્ષેત્રોમાં જોઈ શકાય છે. અમે વિદેશી મનોરંજનકારોને આમંત્રિત કરવા માટે મોટી રકમનો ખર્ચ કરીએ છીએ, પરંતુ અમે અમારા દેશના મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા નથી, જેમ કે સ્વચ્છતામાં સુધારો કરવો, શિક્ષણ વ્યૂહરચનાઓ વધારવા અથવા ગરીબ અને વિશેષ-વિકલાંગોને સ્વ-નિર્ભર બનવામાં મદદ કરવી. શા માટે ઉચ્ચ-આવકની પૃષ્ઠભૂમિના બાળકો હજી પણ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે આપણી પોતાની સાંસ્કૃતિક રીતે સમૃદ્ધ ભારતીય સંસ્થાઓમાં આગળ વધવાને બદલે વિદેશમાં જવાનું પસંદ કરે છે? આપણે સ્વતંત્ર હોવા છતાં, આપણે ખરેખર તેનું મૂલ્ય કરવાનું શીખ્યા નથી. વિદેશમાં શિક્ષણ પાછળ જેટલી રકમ ખર્ચવામાં આવે છે તેટલી જ રકમ અહીં આપણી પોતાની શૈક્ષણિક સુવિધાઓ અને મૂલ્યોને સુધારવા માટે રોકાણ કરી શકાય છે.

હું મારા ક્લિનિકમાં દરરોજ વિવિધ પ્રકારની વ્યક્તિને મળું છું, અને મને ઘણી વાર લાગે છે કે પોતાના અસ્તિત્વને ઓળખવાની આધ્યાત્મિકતા અને પોતાની ક્ષમતા સાથે પરિવર્તન લાવવાની વ્યક્તિગત શક્તિ આપણા ઉપદેશોમાંથી ગાયબ છે. અમે એવા વ્યક્તિઓ છીએ જેઓ શ્રીમંત, રાજકારણીઓ અને સેલિબ્રિટીઓ દ્વારા મંત્રમુગ્ધ થઈએ છીએ, અને જેઓ માને છે કે આપણે આપણી વચ્ચે લડવું જોઈએ. આપણે ખરેખર સ્વતંત્ર બનવાની આપણી પોતાની માનસિકતાની સંભાવનાને અન્વેષણ કર્યા વિના વૈજ્ઞાનિક વિશ્વમાં ફસાઈ જઈએ છીએ.

સ્વતંત્રતા ખરેખર ત્યારે અનુભવાય છે જ્યારે કોઈ વંચિત વ્યક્તિએ ફરીથી મદદ માંગવી ન પડે. સ્વતંત્રતાનો અર્થ એ છે કે હું, એક ભારતીય તરીકે, તાજી હવામાં શ્વાસ લઈ શકું છું અને મારા સાથી ભારતીયોએ બનાવેલી દવાઓ અને અન્ય આવશ્યક ચીજો સાથે જીવી શકું છું. તેનો અર્થ એ છે કે નાણા, શિક્ષણ અથવા જીવનની અન્ય કોઈપણ સુવિધાઓ માટે અન્ય દેશો પર આધાર રાખવો નહીં. જ્યારે મને મારા દેશમાં શું ખોટું છે તેની જાણ થશે અને તેને દૂર કરવા સક્રિયપણે કામ કરીશ ત્યારે હું સ્વતંત્રતા અનુભવીશ. જ્યારે હું મારા પોતાના દેશની શક્તિઓ અને નબળાઈઓને સમજી શકું છું અને તેની પ્રગતિમાં યોગદાન આપું છું, ત્યારે જ આઝાદીનો સાચો અહેસાસ થાય છે. જ્યારે તમામ ભારતીય નાગરિકો જવાબદારી નિભાવે અને તેમના રાષ્ટ્ર માટે સકારાત્મક રીતે કામ કરે ત્યારે સ્વતંત્રતાનો સાચો અનુભવ થઈ શકે છે.