મગજનું રિવાયરિંગ કરી સકારાત્મકતા સાથે તાર જોડો

 મગજનું રિવાયરિંગ કરી સકારાત્મકતા સાથે તાર જોડો

થોડા સમય પહેલાં એટલાન્ટામાં મેં એક આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદમાં હાજરી આપી હતી અને ત્યાં મગજના રિવાયરિંગ પર સંપૂર્ણ ચર્ચા થઈ હતી. શ્રવણશક્તિ વ્યક્તિના આંતરિક અને બાહ્ય વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ હોય છે. ફક્ત કાનથી સાંભળવું જ નહીં પરંતુ સભાન પ્રયાસોથી પોતાને સાંભળવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. સામાન્ય ભાષામાં રિવાયરિંગ એટલે ડેમેજ થયેલા અથવા છૂટ્ટા પડી ગયેલા ઈલેક્ટ્રિક વાયર્સને પાછા જોડવા.  મગજમાં પણ ન્યૂરોન વાયરિંગ હોય છે જે શરીરના ફંક્શનિંગ માટે મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે. આપણા જીવનમાં દરરોક કોઈને કોઈ બનાવ બનતા હોય છે. ક્યારેક રોગને કારણે બીમાર પડીએ તો ક્યારેક કોઈ પ્રવૃત્તિ દરમિયાન ઈજા પહોંચી જાય ત્યારે મગજના ન્યૂરોન વાયરિંગ પર અસર થાય છે અથવા તો ડેમેજ થાય છે એમ કહી શકાય. તેને પાછા પહેલાની જેમ સેટ કરવા અથવા રિવાયરિંગ કેટલું ઝડપી અને પ્રભાવીપણે કરી શકીએ એ આપણા પર નિર્ભર છે. ભગવદ્ ગીતામાં શ્રી કૃષ્ણેકહ્યું છે કે જ્યારે કોઈપણ પડકારજનક પરિસ્થિતિ સર્જાય ત્યારે માર્ગદર્શન મેળવીને તેને સારી રીતે હેન્ડલ કેવી રીતે કરવી એ વિશે માઈન્ડ વિચારતું હોય છે. આપણા શારીરિક, માનસિક કે આધ્યાત્મિક સુખાકારીને પોષણ આપવા માટે, વ્યક્તિગત વિકાસમાં આપણો સમય ફાળવીને, આપણે ચેતનાની ઉચ્ચ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી શકીએ છીએ. ભલે તે મુશ્કેલ હોય, ભગવાનમાં શ્રદ્ધા અને આપણી લાગણીઓને દૂર કરવાના પ્રયાસો સાથે, આપણે આપણી જાતને ફરીથી જોડવાનો પ્રયાસ કરી શકીએ છીએ.

કોન્ફરન્સ દરમિયાન જ્ઞાનાત્મક ન્યુરોપ્લાસ્ટીસીટી પર ભાર મૂકાયો હતો જે વિશ્વભરમાં એક ચર્ચાસ્પદ વિષય છે. તે મગજની માનસિકતા, ધ્યાન, કૃતજ્ઞતા અથવા અન્ય લોકો પ્રત્યે નિઃસ્વાર્થ કાર્યોમાં ફેરફાર દ્વારા શારીરિક રીતે પોતાને ફરીથી વાયર કરવાની ક્ષમતાનો ઉલ્લેખ કરે છે. આ પ્રથાઓ માત્ર શારીરિક ફેરફારો લાવતી નથી પણ અન્ય લોકો સાથે કનેક્શન બનાવવામાં મદદ કરે છે. તેમાં સક્રિય શ્રવણ રિવાયરિંગ પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સંશોધન મુજબ, પ્રાર્થના, ગુરુઓ દ્વારા જીવનમાં સાચા માર્ગ પર ચાલવા માટે આધ્યાત્મિક પ્રવચનો, અને કંઈક એવું સાંભળવું જે તમને આનંદ અને ખુશી આપે છે જે મગજના રિવાયરિંગમાં મહતત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.

થોડા સમય પહેલા મારી મુલાકાત એક યુવતી સાથે થઈ રહી હતી તેને બોલવામાં તકલીફ પડી રહી હતી. દેખાવડી હોવા છતાં બોલવામાં તકલીફ હોવાથી ત કોઈની સાથે વાત કરતી નહીં. મેં પૂછ્યું ત્યારે ખબર પડી કે તે યુવતીને તેના માતા-પિતાથી સમસ્યા હતી. કારણમાં તેણે જણાવ્યું હતું કે મને તેમનું વર્તન પસંદ નથી. મેં તેના માતા-પિતાની સાઈડને સમજવાની કોશિશ કરી. પેરેન્ટ તરીકે હું એમ ન કહી શકું કે હું દરેક તબક્કે સાચો છું અને બાળકો ખોટા છે. બધાના જીવનના અનુભવો અલગ હોય છે. આપણી ફરજ છે કે આપણે તેમના દૃષ્ટિકોણનું વિશ્લેષણ કરીએ અને પછી તેમના મગજના રિવાયરિંગને સુધારીએ. તો જ સંતુલન શક્ય બની શકે છે.

માતાપિતા તરીકે આપણે જીવનમાં દરેક શક્ય સુવિધા આપીએ છીએ. આપણે આપણા શ્રેષ્ઠ પ્રયાસો કરીએ છીએ, જેનો આપણે સામનો કર્યો છે જેથી આપણા બાળકોને સામનો ન કરવો પડે. આપણે બધું થાળીમાં મૂકીને આપીએ છીએ અને પછી અચાનક તેમને સ્વતંત્ર રહેવાનું કહીએ છીએ, અને તેમના વિચારો પર આધાર રાખવાની પણ માંગ કરીએ છીએ, જે તેમના મગજના તમામ રિવાયરિંગને જટિલ બનાવશે. તેના બદલે, આપણે તેમને અનુભવવામાં, ખાવામાં, શીખવામાં, શિક્ષણમાં, સંબંધોનું સંચાલન કરવામાં અને પડકારોનો સામનો કરવામાં સાવધાની શીખવીને સ્વતંત્ર બનાવવું જોઈએ. પછી તેમનું મગજ લવચીક બનશે, અને પછી તેમના મગજનું દરેક પગલું રિવાયરિંગ ખૂબ સરળ બનશે.

"મારો ધ્યેય સકારાત્મકતા ફેલાવવાનો છે. હું મારા રોજિંદા અનુભવોમાંથી શીખેલા સકારાત્મકતાના ટ્રિગર્સ શેર કરું છું, જે મને મારા પોતાના જીવન તેમજ મારા પ્રિયજનોના જીવનને બદલવા માટે નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરે છે. હવે, આ બધું મને ખાસ કરીને દિવ્યાંગ બાળકો જેમની સાથે હું કામ કરું છું તેમની પાસેથી પ્રેરણા અને શીખવાના પુરસ્કારો મેળવવામાં મદદ કરે છે, અને હું મારા બધા વાચકો પાસેથી સકારાત્મક વાર્તાઓ પણ શીખું છું. આ બધું મારા ન્યુરલ માર્ગોને મજબૂત બનાવે છે અને મારા માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્યને સ્વસ્થ બનાવે છે.