તમારું જીવન બદલો...

 તમારું જીવન બદલો...

બિઝનેસ જગતની લગભગ ૪૦% કંપનીઓ ટેક્નોલોજીકલ પરિવર્તન ન અપનાવે તો ટકી શકશે નહીં. એવું મેં એક જગ્યાએ વાંચ્યું હતું ત્યારે મને લાગ્યું કે મારી તર્કબદ્ધ વિચારશક્તિથી પણ આ સાચું જ લાગે છે. દાખલા તરીકે, પશ્ચિમી દેશોમાં ઘરમાં ડીશવોશર હોય છે, જે આપમેળે વાસણ ધોઈ આપે છે, એટલે કે કામવાળી રાખવાની જરૂર રહેતી નથી. આજે તો જેની આર્થિક સ્થિતિ નબળી હોય તે લોકો પણ સ્માર્ટફોન જેવી ટેકનોલોજીથી પરિચિત થયા છે અને તેઓ હવે માનતા થયા છે કે શિક્ષણ લઈ આગળ વધવું શક્ય છે.

હું એક પત્રકાર સાથે વાત કરી રહી હતી ત્યારે મેં તેને જાગૃતિ ફેલાવવા માટે બનાવેલી ફિલ્મો બતાવી. તેણે કહ્યું કે મારી ફિલ્મોમાં સીધા સોલ્યુશન્સ હતા, જ્યારે લોકો માટે મોટાભાગે દુઃખદ સ્થિતિ જોવી જરૂરી બને છે ત્યારે જ તેઓ બદલાવ માટે તૈયાર થાય છે. ખાસ કરીને ભારતમાં લોકો કોઈ પણ બાબતમાં બદલો લાવવા માટે મોટા દુઃખ કે વિનાશ જોવું પડે ત્યારે જ સતર્ક થાય છે.

પરંતુ હવે એ સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. આજે સામાન્ય વર્ગના લોકો પણ સમજવા લાગ્યા છે કે બદલાવ શક્ય છે. આજે માત્ર સહાનુભૂતિ આપવી પૂરતી નથી, આપણે નવીનતાઓથી જીવન બદલવાનું કામ કરવું પડશે. છેલ્લા પાંચ વર્ષથી મેં સકારાત્મક લેખો લખવાનું શરૂ કર્યું છે, જેના લીધે મારું જીવન પણ બદલાયું છે. આજે સકારાત્મકતા અને લવચીકતા એ નવા ‘સર્ચ એન્જિન્સ’ છે. કદાચ એ હજુ ન હોય, પણ ટૂંક સમયમાં ઉભા થશે. આવી પરિવર્તનો દ્વારા લોકો પોતે પણ સુધરી શકે છે અને સામૂહિક રૂપે વધુ મોટા પરિવર્તન થઈ શકે છે. ટેક્નોલોજીને લીધે વિશ્વ નાનું બન્યું છે અને સંવાદએ બધાની વચ્ચે પરિવર્તન લાવવાનો મુખ્ય માર્ગ છે – એ પણ દુઃખદ પ્રસંગોથી નહીં, પણ સકારાત્મક રીતે.

ગયા વર્ષે અમે મુંબઇની તમામ શ્રવણ બાધિત વિદ્યાર્થીઓની શાળાઓ માટે એક સોશિયલ વર્કર નિયુક્ત કર્યો હતો. તેનું કામ હતું દર મહિને એકવાર દરેક શાળાની મુલાકાત લઈ વિદ્યાર્થીઓનો પ્રગતિનો અહેવાલ આપવો. વિદ્યાર્થીઓ હિયરીંગ એડ પહેરે છે કે નહીં, તેઓ સારી રીતે વાતચીત કરી શકે છે કે નહીં, એ બધું તેમણે તપાસ્યું. આખા વર્ષના અભ્યાસ પછી અમને સમજાયું કે ઘણા માતાપિતા પોતાના બાળકોની શક્યતાઓ સમજતા જ નથી. ટેકનોલોજીનો લાભ કેટલો મળી શકે છે એ પણ સમજ્યા વગર રહે છે. એટલે મેં નિર્ણય કર્યો કે હું પોતે તમામ શાળાઓના પેરેન્ટ્સ મીટિંગમાં જઈને તેમને શીખવીશ કે પરિવર્તન શક્ય છે.

એક શાળામાં મેં માતા-પિતાને કહ્યું કે બંને પિતાએ અને માતાએ એકસાથે આવીને વાત કરવી જરૂરી છે. સંયુક્ત પ્રયાસથી બાળક માટે સારું પરિણામ મળે છે. ઘણા માતા-પિતાને બે કે વધુ બેરાનાં બાળકો હતા. મેં સમજાવ્યું કે જો એક બાળક બેરો હોય તો આપણે તે માટે ટેકનોલોજી ખરીદી શકીએ છીએ, તેની યોગ્ય રીતે સંભાળ લઈ શકીએ છીએ. પણ વધુ બાળકો જન્માવે તો એમના પર અને દેશ પર પણ વધારાનું ભારણ આવે છે. એ વાત કહીને સંભળાવવી અઘરી હતી, પણ કોઈકને તો એ કહું જ પડે. જો એક બાળક સુધરે, તો તે બદલાવ બીજી બાજુ પણ પ્રેરણા આપે છે.

આપણા ભગવાને પણ સમયાંતરે પોતાનું રૂપ બદલ્યું છે – નરસિંહ રૂપ હોય કે હનુમાનું. એટલે કે પરિવર્તન એ રાષ્ટ્રીય અને આધ્યાત્મિક સ્તરે પણ માન્ય છે. ભગવાને પણ બતાવ્યું છે કે પરિવર્તન સામાન્ય લાગતું હોય, પણ તેમાં અસાધારણ શક્તિ હોય છે. કોરોનાની મહામારી અને કુદરતી આફતો પછી હવે આપણા માટે પણ જરૂરી બની ગયું છે કે આપણે પણ બદલાઈએ – ટેકનોલોજીથી હોય કે ભાવનાઓથી.

એક છોકરો અમારી ક્લિનિકમાં આવ્યો હતો. તે બહુ જ હોંશિયાર હતો અને મધ્ય ભારતના નાના શહેરમાંથી મુમ્બઈમાં ગ્રેજ્યુએશન કરવા આવ્યો હતો. તે સંયુક્ત પરિવારમાં ઉછર્યો હતો જ્યાં પુત્રોને વધારે લાડ મળતો હતો. બાલ્યાવસ્થામાં ‘બેબી લેંગ્વેજ’ બોલવાની ટેવ પડી ગઈ હતી, જે હવે છૂટતી નહોતી. તેની બુદ્ધિ અત્યંત ઉત્તમ હતી, પણ શરીરથી થોડી નબળી કસાવટ હતી. મેં તેને સમજાવ્યું કે હવે તેને બદલાવ આવશ્યક છે. એક્સરસાઈઝ કરવી, ધીરે બોલવું, ફોકસ કરવું જરૂરી છે.

તે છોકરાએ કહેલું કે આજે હું અનુભવું છું કે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ તો યુવાનો ખૂબ કરે છે, પણ જીવનમાં લક્ષ્ય તરફ કામ કરવું હોય ત્યારે ઘણી વખત પોતે બદલાવ લાવવાનો કોશિશ કરતા નથી, ખાસ કરીને સુખ-સમૃદ્ધીભરેલા ઘરોના બાળકો.

સોશિયલ મીડિયામાં સ્ટેટસ લગાવવાથી પરિવારમાં પરિવર્તન નથી આવતું. સેલિબ્રિટીઓ કે રાજકારણીઓ આપણી હિંમત બાંધી શકતા નથી. આપણે પોતાને બદલવું પડે છે, પોતે જ હિંમતવંતા બનવું પડે છે. જીવનમાં ભૂલ થાય તો એને અનુભવો માનો. માફ કરો – બીજાને પણ અને પોતાને પણ. તમારી ઉર્જાને નકારાત્મક લોકોથી બચાવો. પોતાનું ધ્યેય નક્કી કરો – બીજાઓ શું કરે છે તે નહીં, પણ તમે શું કરી શકો છો તે જુઓ. તમારા શ્રેષ્ઠ ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરો. સાહસ રાખો. સકારાત્મકતામાંથી હું છેલ્લા ઘણા વર્ષોમાં ઘણું શીખી છું. મારે તો પરિવર્તન થયું છે. તમે પણ અજમાવી જોજો.