જીવનને અજવાળતી અનોખી શક્તિ એટલે આત્મવિશ્વાસ

 જીવનને અજવાળતી અનોખી શક્તિ એટલે આત્મવિશ્વાસ

મનુષ્ય માટે સૌથી મહત્ત્વની ચીજ કોઈ છે તો એ છે આત્મવિશ્વાસ. ઘણીવાર આપણે બાહ્ય સુંદરતાને જ સર્વસ્વ માની લઈએ છીએ, પરંતુ સત્ય એ છે કે જો તમારી પાસે આત્મવિશ્વાસનું તેજ હોય, તો તમારી દેખાવની સીમાઓ ઓગળી જાય છે. જ્યારે તમે આત્મવિશ્વાસથી છલકાતા હોવ છો, ત્યારે લોકો તમારા ચહેરાને નહીં, પણ તમારા વ્યક્તિત્વમાંથી પ્રગટતા એક અનોખા ઓરા, તમારી સૌમ્ય સ્મિત અને તમારા કાર્યોમાં છલકાતી માનવતાને જુએ છે.

આજના વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિના યુગમાં, જ્યાં સ્પર્ધા ડગલે ને પગલે છે, ત્યાં આ સ્વ-નિર્ભર આત્મવિશ્વાસ અનિવાર્ય બની ગયો છે. તાજેતરમાં મને નોર્વેના પ્રવાસે જવાનો લ્હાવો મળ્યો. ત્યાં અમે એક બરફની ગુફા જોવા ગયા હતા. ટ્રેકિંગ દરમિયાન રસ્તામાં એક નાનકડું ઝરણું આવ્યું. અમારા ગાઈડે ખૂબ જ કુશળતાપૂર્વક પુશ-અપ્સની મુદ્રામાં (જે એક રીતે યોગાસન જેવું જ હતું) નમ્યા વગર અને ભીના થયા વગર તે ઝરણામાંથી પાણી પીવાની રીત બતાવી. અમારા ગ્રુપના બે પુરુષોએ આ સાહસ કર્યું અને તેઓ સફળ રહ્યા. તેમને જોઈને મને પણ થયું કે હું કેમ નહીં? હું મારા રોજિંદા વ્યાયામમાં પુશ-અપ્સ તો કરું જ છું. મેં હિંમત એકઠી કરી અને એ જ રીતે પાણી પીવાનો પ્રયત્ન કર્યો. હું સફળ રહી! એ ક્ષણે જે આનંદ થયો તે અવર્ણનીય હતો. પણ સૌથી વધુ ખુશી ત્યારે થઈ જ્યારે મને સફળતાપૂર્વક પ્રયત્ન કરતી જોઈને ગ્રુપની બીજી મહિલાઓમાં પણ આત્મવિશ્વાસ જાગ્યો અને તેમણે પણ આ પડકાર ઝીલી લીધો. આત્મવિશ્વાસ એ છે જે તમે જાતે અનુભવો છો અને તમારી ક્રિયાઓ દ્વારા બીજામાં પણ તેનું સિંચન કરો છો.

ફિલસૂફી અને જીવનના ગૂઢ રહસ્યો પર ચર્ચા કરતી વખતે એક મિત્રએ મને પૂછ્યું કે તમારા જીવનમાં એવી કઈ ઘટના બની જેણે તમારી વિચારવાની રીત બદલી નાખી? મેં ક્ષણભરનો પણ વિલંબ કર્યા વગર જવાબ આપ્યો, એક મંદિરની મુલાકાત અને ત્યાં વંચાયેલું એક સૂત્ર. તે પોસ્ટર પર લખ્યું હતું: "જ્યારે તમે આ બ્રહ્માંડમાં જન્મ લો છો, ત્યારે ઈશ્વર માતાના સ્તન દ્વારા તમારા આહારની વ્યવસ્થા કરી જ દે છે. તો પછી ભવિષ્યની ચિંતા અને ઓવરથિંકિંગ શું કામ? વાત સાચી હતી, પણ આ વાત મારા હૃદયમાં કેમ ઉતરી ગઈ તેની પાછળ એક રસપ્રદ કિસ્સો હતો. તે દિવસે મંદિરના એક મહિલા કેરટેકર અમારી સાથે ખૂબ ખરાબ વર્તન કરી રહ્યા હતા. પરંતુ થોડી જ વારમાં પીરસતી વખતે તેઓ અચાનક પડી ગયા. તે પછી તેઓ મારી પાસે આવ્યા, માફી માંગી અને કહ્યું, મેં ભગવાનના ભક્તોની યોગ્ય કાળજી ન લીધી, કદાચ આ તેની જ સજા છે. આ નાની ઘટનાએ મને સમજાવ્યું કે ઈશ્વરનું અસ્તિત્વ છે અને તે આપણા કર્મો દ્વારા આપણને પાઠ ભણાવે છે.

આત્મવિશ્વાસ કેળવવા માટે સૌ પ્રથમ તો આપણને તે સર્જનહાર પર વિશ્વાસ હોવો જોઈએ જેણે આપણને આ સૃષ્ટિની સંભાળ લેવા માટે મોકલ્યા છે. જેમ માતા-પિતા બાળકને કહે છે, બેટા, ચિંતા ન કર, તું ચાલી શકીશ, તું ભણી શકીશ, અમે તારી સાથે છીએ તેમ ઈશ્વરનો સાથ પણ આપણને અજેય બનાવે છે.

બાળકના જન્મના પ્રથમ દિવસથી જ આત્મવિશ્વાસનું સિંચન શરૂ થાય છે. જો માતા-પિતા પોતે આત્મવિશ્વાસથી ભરપૂર હોય, તો જ તેઓ બાળકમાં તેનું ટ્રાન્સફર કરી શકે છે. પરંતુ જો પેરેન્ટિંગમાં જ જો અને તો પ્રવેશી જાય, તો બાળકના વિકાસનો માર્ગ બદલાઈ જાય છે. ઘણા માતા-પિતા અતિશય ચિંતામાં જીવે છે, બાળકને જાતે ખાવા નથી દેતા કે યોગ્ય ઉંમરે શૌચક્રિયાની તાલીમ પણ નથી આપતા. યાદ રાખો, જેમ બાળક ચાલતા કુદરતી રીતે શીખે છે, તેમ આત્મવિશ્વાસ પણ એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે જે પ્રોત્સાહનથી ખીલે છે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જીવન પર નજર કરીએ તો સમજાય છે કે તેઓ નાનપણથી જ કેટલા આત્મવિશ્વાસુ હતા. કંસે મોકલેલા રાક્ષસો સામે લડવા માટે તેમણે ક્યારેય માતા-પિતાની પરવાનગી કે ખાસ તૈયારીની રાહ જોઈ નહોતી. જોકે, માતા યશોદા અને નંદબાબા તેમની ચિંતા કરતા, પણ તેમણે કૃષ્ણને તેમના કાર્યોની જવાબદારી લેતા પણ શીખવ્યું હતું. જ્યારે કૃષ્ણ માખણ ચોરતા, ત્યારે માતા તેમને ગોપીઓને જવાબ આપવા માટે પણ મજબૂર કરતા. આ શીખવે છે કે વ્યક્તિગત આત્મવિશ્વાસ અને ત્વરિત નિર્ણયશક્તિ જીવનના પડકારો સામે લડવા માટે અનિવાર્ય છે.

મારા વ્યવસાયિક ક્ષેત્રમાં, હું એવા અનેક લોકોને મળું છું જેમને સાંભળવાની તકલીફ હોય છે. મેં જોયું છે કે તેમનામાં સાંભળવાની તીવ્ર ઈચ્છા પાછળ પણ એક ઉમદા હેતુ હોય છે. તેઓ સામાજિક રીતે જોડાવા માંગે છે, સંબંધોમાં સંતુલન જાળવવા માંગે છે અને પોતાનું આત્મસન્માન જાળવી રાખવા માંગે છે. જ્યારે હું તેમની જરૂરિયાતો સમજીને તેમને યોગ્ય ઉકેલ આપું છું, ત્યારે તેમનો મારા પરનો વિશ્વાસ વધે છે, જે અંતે તો તેમના પોતાના આત્મવિશ્વાસને મજબૂત કરે છે. તેઓ અનુભવે છે કે હા, હું પણ સામાન્ય જીવન જીવી શકું છું.

તમારા સપનાઓની દિશામાં પૂરા આત્મવિશ્વાસ સાથે આગળ વધો અને એવું જીવન જીવો જેની તમે કલ્પના કરી છે. આ શક્ય છે, પણ તેના માટે દરરોજ કૃતજ્ઞતા અને ધ્યાનની આદત કેળવવી પડશે. ઊંડા શ્વાસ લો, ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા રાખો અને એ વિચારો કે અત્યાર સુધી તમે જે કંઈ પણ પ્રાપ્ત કર્યું છે તેમાં કેટલાય સારા લોકોનો અને કુદરતનો સાથ રહ્યો છે.

આપણી પાસે આપણા જીવનને, આપણા શરીરને અને આપણી આદતોને બદલવાની અદ્ભુત શક્તિ છે. બસ, જરૂર છે તો દરરોજ સવારે એક દૃઢ સંકલ્પ કરવાની. આત્મવિશ્વાસ એ કોઈ મંજિલ નથી, પણ એક નિરંતર ચાલતી પ્રક્રિયા છે.