Posts

ટેકનોલોજીના યુગમાં આત્માની ખોજ અને સંવેદનાઓનું પુનરાગમન

  ટેકનોલોજીના યુગમાં આત્માની ખોજ અને સંવેદનાઓનું પુનરાગમન કુદરતનો એક સનાતન અને અચળ નિયમ છે. પૃથ્વી પર એ જ જીવ લાંબો સમય ટકી શકે છે જે બદલાતા પર્યાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધી શકે. પક્ષીઓ કે પ્રાણીઓને જુઓ. જ્યારે વાતાવરણ પ્રતિકૂળ બને ત્યારે તેઓ સ્થળાંતર કરે છે, પરંતુ પરિસ્થિતિ સાનુકૂળ થતાં જ પોતાના મૂળ નિવાસસ્થાને પાછા ફરે છે. કુદરતના આ સાદા નિયમમાં માનવજાત માટે એક મોટો સંદેશ છુપાયેલો છે. માનવીએ ભૌતિક સુખ સુવિધા અને ઝડપ માટે ડિજિટલ ક્રાંતિ સર્જી, પરંતુ આ ક્રાંતિ વચ્ચે આપણે આપણા મૂળિયાં એટલે કે પ્રેમ, હૂંફ અને સાચા માનવીય સંબંધો ભૂલી રહ્યા છીએ. આજે સમય આવી ગયો છે કે આપણે ટેકનોલોજીના અતિરેક વચ્ચે આત્માના ડિજિટલ ડિટોક્સ વિશે ગંભીરતાથી વિચારીએ. સામાજિક માધ્યમો અને ડિજિટલ ક્રાંતિએ આપણને વિશ્વ સાથે જોડ્યા જરૂર છે, પરંતુ સામે પક્ષે ઈર્ષ્યા, અસહનશીલતા, હિંસા અને સતત સરખામણીની એક એવી અંધારી દુનિયા પણ ઉભી કરી છે જેણે માણસની ધીરજ છીનવી લીધી છે. આજે શારીરિક અને માનસિક અત્યાચાર એટલા સામાન્ય બની ગયા છે કે સમાજ તેને નિષ્ક્રિયપણે સ્વીકારી રહ્યો છે. હમણાંની જ એક ઘટના માનસિકતા સ્પષ્ટ કરે છે. એક યુવતીએ એક છો...

વિચારો બદલો, દુનિયા બદલાશે

 વિચારો બદલો, દુનિયા બદલાશે આપણું મગજ સતત નવા વિચારોનું સર્જન કરે છે અને આપણા આ વિચારો જ આપણી આસપાસ એક વિશેષ 'વાયબ્રેશન' એટલે કે તરંગો અથવા 'વાઇબ્સ' ઊભા કરે છે. જો આપણી વિચારસરણી સકારાત્મક અને રચનાત્મક દિશામાં વહેતી હોય, તો આપણી આંતરિક સૂઝ અને વાઇબ્સ પણ આપોઆપ પોઝિટિવ બની જાય છે. એવું કહેવાય છે કે વ્યક્તિ માટે માત્ર તેનો દ્રષ્ટિકોણ બદલવાની જરૂર હોય છે, વિચારવાની શૈલી બદલાતાં જ તેની સમક્ષ આખી નવી દુનિયા ઊભી થઈ જાય છે. હું આ વાત શા માટે કહી રહી છું? તાજેતરમાં જ હું એન્જિનિયરિંગના ત્રીજા વર્ષમાં અભ્યાસ કરતા એક યુવકને મળી. તેનો ડ્રીમ ગોલ પાઇલટ બનવાનો છે. તે ખૂબ બુદ્ધિશાળી અને આત્મસજાગ છે, પરંતુ તેને બોલવામાં થોડો ખચકાટ કે અસ્પષ્ટતા અનુભવાય છે. આશરે એક વર્ષના સતત વિચાર-મંથન પછી તેણે પાઇલટ બનવાની દિશામાં ટ્રેનિંગ લેવાનો મક્કમ નિર્ધાર કર્યો. જ્યારે મેં તેને સહજતાથી પૂછ્યું, જો પાઇલટ સિવાય તારે બીજો કોઈ રસ્તો પસંદ કરવો પડે, તો તું શું કરીશ? તેણે તુરંત પોતાની મમ્મી સામે જોયું અને કહ્યું, હું મમ્મી સાથે વાત કરીશ અને તે જે કહેશે તે કરીશ. જોકે, એ સમયે તેની માતાના ચહેરા પર એક અજાણ્યો...

આપણને માણસ કરતાં પેટ્સ કેમ વધુ વહાલા લાગે છે?

 આપણને માણસ કરતાં પેટ્સ કેમ વધુ વહાલા લાગે છે? દરેક સંબંધનું પોતાનું એક વિશેષ મૂલ્ય હોય છે, પરંતુ સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આપણે એ સંબંધને કેવું અને કેટલું મૂલ્ય આપીએ છીએ. ઈશ્વર અને ભક્ત વચ્ચેનો ભાવ હોય, માતા-પિતા અને સંતાન વચ્ચેનો સ્નેહ હોય, પરિવારના સભ્યો, દંપતી કે મિત્રો વચ્ચેની આત્મીયતા હોય, કોઈ કંપનીના માલિક અને કર્મચારીઓ વચ્ચેનો પરસ્પર વિશ્વાસ હોય, કે પછી મનુષ્ય અને તેના પાલતુ પશુ-પંખી વચ્ચેનો પ્રેમ હોય કોઈપણ સંબંધ ત્યારે જ જીવંત રહે છે જ્યારે તેમાં પરસ્પર આદર, સમજણ, ગાઢ વિશ્વાસ, લાગણીઓની વહેંચણી અને ક્ષમાભાવ હોય. આજે ઘણીવાર એક પ્રશ્ન મનમાં જાગે છે, લોકો પોતાના ઘરમાં જીવનસાથી કે માનવ સંબંધો વિકસાવવાને બદલે પાલતુ પ્રાણીઓ રાખવાનું વધુ કેમ પસંદ કરવા લાગ્યા છે? કદાચ એટલે કારણ કે પ્રાણીઓ સાથેના સંબંધમાં કોઈ જટિલ સંવાદ, દલીલો, પ્રશ્નો કે સંબંધને સતત સાબિત કરવાની જરૂર નથી હોતી. તમે એમને થોડો પ્રેમ આપો, તો સામેથી અપરંપરાગત સ્નેહ જ મળે છે. પણ પ્રશ્ન એ થાય છે કે જે ધીરજ અને પ્રેમ આપણે એક પ્રાણીને આપીએ છીએ, તે જ પ્રેમ આપણી સાથે રહેતા અને આપણી લાગણીઓ શેર કરતા માણસને કેમ નથી આપી શકતા? શું ...

શું તમારા એક શબ્દથી કોઈનું જીવન બદલાઈ શકે?

શું તમારા એક શબ્દથી કોઈનું જીવન બદલાઈ શકે? આજના ભાગદોડભરા જીવનમાં ‘ગુડ વાઇબ્સ ઓન્લી’ શબ્દ માત્ર એક ટ્રેન્ડી કેચફ્રેઝ નથી રહ્યો, પણ એ એક સભાન જીવનશૈલી બની ગયો છે. આપણે જેવા વિચારો સેવીએ છીએ, તેવી જ ઊર્જા કે ‘વાઇબ્સ’ આપણી આસપાસ ઉત્પન્ન થાય છે. જો વિચારપ્રક્રિયા હકારાત્મક અને રચનાત્મક દિશામાં વહેતી હોય, તો આપણું મન અને આસપાસનું વાતાવરણ પણ એ જ ઊર્જાથી ભરાઈ જાય છે. એક વ્યક્તિ માટે પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ બદલવા માટે માત્ર પોતાના વિચારોની દિશા બદલવી પૂરતી છે; અને ક્ષણભરમાં તેની સમક્ષ એક નવું જ જગત ખુલ્લું મુકાય છે. હું આ વાત શા માટે કહી રહી છું? હાલમાં જ હું એન્જિનિયરિંગના ત્રીજા વર્ષમાં ભણતા એક યુવકને મળી. તેનો દિલથી ડ્રીમ-ગોલ પાઇલટ બનવાનો છે. તે ખૂબ જ હોંશિયાર, બુદ્ધિશાળી અને આત્મજાગ્રત છોકરો છે. પોતાની ક્ષમતાઓ અને નબળાઈઓ બંને વિશે તે સ્પષ્ટ છે. જોકે, તેને વાત કરતી વખતે થોડો ખચકાટ થાય છે તેને લાગે છે કે તે સ્પષ્ટપણે બોલી શકતો નથી. છતાં, એકાદ વર્ષના મનોમંથન પછી તેણે પાઇલટ બનવા માટે તાલીમ લેવાનો દ્રઢ નિશ્ચય કર્યો. વાતચીત દરમિયાન મેં તેને સહજ પૂછ્યું, જો તારે પાઇલટ સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો પસંદ કરવાનો હ...

શા માટે આપણે જે વિચારીએ છીએ તે જ આકર્ષિત કરીએ છીએ?

 શા માટે આપણે જે વિચારીએ છીએ તે જ આકર્ષિત કરીએ છીએ? આકાશનો બદલાતો રંગ, આપણી માનસિકતા અને સંકલ્પશક્તિ વચ્ચે એક અદ્ભુત સંબંધ છે. ફ્લાઇટની બારીમાંથી સોનેરી માંથી ઘેરા વાદળી રંગમાં ફેરવાતા આકાશને જોતી વખતે મને અનુભવાયું કે આ અનંત આકાશની જેમ જ આપણા જીવનમાં પણ સંભાવનાઓનો કોઈ અંત નથી. આ દ્રશ્યે મને લો ઓફ અટ્રેક્શનની યાદ અપાવી આપણે જે વિચારીએ છીએ અને જે અનુભવીએ છીએ, તે જ આપણી વાસ્તવિકતા બને છે. હાલમાં જ પ્રસિદ્ધ ગાયિકા શ્રેયા ઘોષાલનો એક ઇન્ટરવ્યુ સાંભળવાનો મોકો મળ્યો, જેમાં તેમણે કહ્યું કે હવે તેઓ પોતાના ગીતોની પસંદગી ખૂબ વિચારીને કરે છે. તેઓ એવા જ સૂર પસંદ કરે છે જે તેમના મૂલ્યો સાથે બંધબેસતા હોય, કારણ કે જે આપણે ગાઈએ છીએ કે વિચારીએ છીએ, તે જ ઉર્જા આપણે આકર્ષિત કરીએ છીએ. આ વાતે મારા વિચારને વધુ દ્રઢ કર્યો કે પછી સંગીત હોય કે આપણો દૈનિક વિચાર આપણી પસંદગી જ આપણા જીવનની દિશા નક્કી કરે છે. આકર્ષણનો નિયમ કહે છે કે 'સમાન ઉર્જા સમાનને આકર્ષે છે'. જો આપણે સકારાત્મકતા, આભારની લાગણી અને સફળતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીએ, તો કુદરતી રીતે જ એ અનુભવો આપણા તરફ ખેંચાઈ આવે છે. મારા શ્રવણમંદ બાળકો સાથેના ક...

કોલાહલ વચ્ચે શાશ્વત શાંતિની શોધ

 કોલાહલ વચ્ચે શાશ્વત શાંતિની શોધ દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે જાઓ, ઈન્ડિયા કે ભારતીય મૂળના લોકોનો ઉલ્લેખ નીકળતા જ એક વાત વારંવાર સામે આવે છે – ભારત એટલે અતિશય વસ્તી અને બિનજરૂરી કોલાહલ ધરાવતો દેશ! વિદેશમાં વર્ષોથી સ્થાયી થયેલા મારા અનેક મિત્રો સાથે જ્યારે પણ ચર્ચા થાય છે, ત્યારે તેઓ હંમેશા એક જ સુર આલાપે છે અમને ભારતમાં આવવું ગમે છે, અહીંનો અપનાપો સ્પર્શી જાય છે, પણ આ સતત વહેતો શોરબકોર અને વાહનવ્યવહારનો ઘોંઘાટ સનસનાટી મચાવી દે છે. અમે જ્યાં રહીએ છીએ ત્યાં એવી શાંતિની આદત પડી ગઈ છે કે અહીંના વાતાવરણ સાથે તાલમેલ બેસાડવો અઘરો થઈ પડે છે. તેમના આ તર્ક સામે મારો જવાબ હંમેશા સકારાત્મક અને હૃદયસ્પર્શી રહ્યો છે. હું કહું છું, મને ભારતમાં રહેવું એટલા માટે ગમે છે કારણ કે અહીં મારા પોતાના લોકો મારી આસપાસ છે. આ વાતાવરણનો અવાજ મને એ વાતની ક્ષણે-ક્ષણ અનુભૂતિ કરાવે છે કે હું જિંદગીના ધબકારા વચ્ચે છું. અહીં કોઈને પણ, કોઈ પણ સમયે, વગર અચકાટે મળી શકાય છે. વાસ્તવમાં, અશાંતિ કે શાંતિ એ સ્થળનો ગુણધર્મ નથી, પરંતુ વ્યક્તિગત દ્રષ્ટિકોણનો વિષય છે. કોઈને જે ઘોંઘાટ અને બિનજરૂરી ખલેલ લાગે છે, તે જ અવાજ બીજા કોઈ માટે જ...

બાળકોને સ્ક્રીન નહીં, સંવાદની જરૂર છે

બાળકોને સ્ક્રીન નહીં, સંવાદની જરૂર છે હમણાં જ મને હિન્દુ ધર્મની વૈષ્ણવ પરંપરા પર આધારિત એક સુંદર ઉત્સવમાં જવાનો અનુભવ થયો, જ્યાં દિવસ દરમિયાન ભગવાનના આઠ અલગ-અલગ દર્શન થાય છે. દરેક દર્શનનું પોતાનું એક આત્મીય સંગીત અને આગવો ભાવ હોય છે. મંગળા દર્શનની શરૂઆત ભગવાનને જગાડવાથી થાય છે, જે પહેલાં તેમને આમંત્રણ આપવા માટે શંખનાદ કરવામાં આવે છે; શૃંગાર દર્શનમાં પ્રભુને સુંદર રીતે સજાવવામાં આવે છે; ગ્વાલ દર્શનમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ગાયો ચરાવવા અને મિત્રો સાથે રમવા જતા દર્શાવાયા છે; રાજભોગમાં તેમને દિવસનું ભોજન અર્પણ કરાય છે, ત્યારબાદ તેમનો બપોરનો આરામ; ઉત્થાપન દર્શનમાં તેઓ જાગે છે અને ભક્તો દ્વારા પ્રેમથી લાડ લડાવાય છે, ભોગ દર્શન માખણ અને મિશ્રી સાથે જોડાયેલું છે; પછી સંધ્યા આરતી અને છેલ્લે શયન દર્શન. દરેક ક્ષણનું આટલું સુંદર વર્ણન કરતા આ ભક્તિમય પદો સાંભળીને હું જોઈ શકતી હતી કે લોકો પ્રાર્થનામાં કેટલા ઊંડા ડૂબેલા હતા. આજે ટેકનોલોજીએ આપણી પ્રાર્થના અને વાતો કરવાની રીત પણ બદલી નાખી છે. આપણે મંદિરે ગયા વગર સોશિયલ મીડિયા દ્વારા પ્રાર્થના સાંભળી શકીએ છીએ, ધાર્મિક કાર્યક્રમો જોઈ શકીએ છીએ અને આધ્યાત્મિક સામ...